شاه پسند وحشي خونريزي لثه را رفع ميكند و براي برطرف كردن سرما خوردگي مفيد است.
شاه پسند وحشي با نام علمي (Verbena officinllis) گياهي است كه در روم قديم مورد پرستش و تقديس مردم قرار ميگرفت و از آن براي تبرك خانهها و معابر استفاده ميشد.
اين گياه در نواحي جنوب آسيا، آفريقا و اروپا در حاشيه جادهها و دشتها ميرويند. در ايران در مناطق شمال ايران و اطراف تهران، فارس، شيراز و نواحي جنوب ميرويند.
قسمت مورد استفاده اين گياه سر شاخههاي سبز آن است. در اثر مالش دادن بوي مطبوعي در تمام قسمتهاي اين گياه منتشر ميشود ولي طعم آن گس و تلخ است. شاه پسند وحشي از نظر طب قديم ايران سرد و خشك است و داراي مواد شيميايي مختلفي نظير تانن، موسيلاژ، ساپوتين، وربي نالين و مادهاي تلخ است.
اين گياه براي تقويت قلب مفيد است و خون را تميز و تصفيه ميكند. همچنين براي برطرف كردن سرماخوردگي مفيد است.
شاه پسند وحشي خلط آور است براي درمان ناراحتي پوستي مفيد است و كمبود ويتامين c را درمان ميكند.
اين گياه كرم معده را كشته و از بين مي برد، براي تقويت قلب مفيد است و خون را تميز و تصفيه مي كند.
معمولا از اسفناج هم به صورت خام در سالاد و پخته در تهيه برخي غذاها مانند آش و بوراني استفاده ميشود.
اسفناج داراي مقادير زيادي ويتامينهاي A ، B، B2 و C بوده و در درمان برخي بيماريها مفيدست.
همچنين، اين گياه داراي عناصر معدني مانند آهن و يدست، كه به خاطر داشتن آهن، مصرف آن به اشخاص كم خون توصيه ميشود.
اين گياه به دليل داشتن ويتامينها و املاح گوناگون، براي زنان باردار بسيار مفيد و نشاط آور و در درمان افسردگي نيز مؤثر و بوي بد دهان را از بين ميبرد.
پس از پختن اسفناج نبايد آب آن را دور ريخت، چرا كه سرشار از املاح و ويتامينهاست و يك نوشيدني بسيار مناسب محسوب ميشود.
|
|
ترکیبات شیمیایی
این گیاه حاوی مواد موسیلاژ، قندی، تانن و ترکیبات فنلی و نیز مقدار کمی آلکالوئید است (آرام بخش)
خواص درمانی
گاوزبان حواس پنجگانه آدمی را تقویت میکند. دمکرده آن نشاط آور بوده و رنگ رخسار را باز میکند.سینه را نرم میکند. تنگی نفس و دردگلو را شفا میدهد. دلهره و وحشت را از بین میبرد. غم و غصه را کم کرده و برای کسانی که با خود حرف میزنند بسیار خوبست. از برگهای تازه آن برای درمان جوشهای چرکی دهان و درمان برفک استفاده میشود .
سازگاری
گاوزبان بیشتر در بلندیهای رامسر، رودسر و شهسوار بصورت خودرو و نیز زراعی وجود دارد. شرایط آب و هوایی کوهستانی سردسیر و نیمه مرطوب که در طول بهار و تابستان دارای بارانهای متناوب هستند، برای کشت این گیاه مفید است. موارد مصرف:
سنبل الطيب داراي آثار آرام بخش، خواب آور و ضد اسپاسم بوده و در درمان مواردي چون: بيقراري، مشكلات عصبي براي خوابيدن، فشار عصبي و كوليك هاي گوارشي مورد استفاده قرار میگيرد.
از گل گاوزبان در درمان علائم سرماخوردگي و همچنين به عنوان آرام بخش استفاده میشود.
موارد استعمال در پزشكي گذشته:
در طب گذشته سنبل الطيب بهعنوان آرامبخش، خواب آور و رفع تشنج كاربرد داشته است.
در طب گذشته از گاوزبان به عنوان نشاط آور، آرامبخش، مدر و بر طرف كننده علائم سرماخوردگي استفاده میكرده اند.
اجزاي فراورده:
هر كيسه حاوي ۲ گرم پودر ريشه سنبل الطيب (Valeriana Off.) و گل گاوزبان (Echium Amoenum) میباشد.
مواد موثره:
تركيب يا تركيبات مسئول اثر بخشي در سنبل الطيب (Valeriana) را والپوترياتها (Valepotriates) و بالدرينال و ايزو والترال میدانند كه هر يك از گروههاي مختلف تركيبات، مسئول بخشي از آثار فارماكولوژيك فوق هستند.(ريشه سنبل الطيب حاوي اسيد والريانيك است.)
گل گاوزبان داراي موسيلاژ به ميزان ۵-۳ %، فلاونوئيد ۰.۱۵% و آنتوسيانين با آگليكون دلفينيدين و سيانيدين به ميزان ۱۳.۴۳% و به مقدار ناچيز آلكالوئيد از دسته پيروليزيدين است.
آثار فارماكولوژيك:
مطالعات انجام شده بر روي انسان آثار آرام بخشي سنبل الطيب را تائيد میكند .همچنين فعاليت ملايم خواب آوري بر روي افراد طبيعي بي خواب و افرادي با خواب غير طبيعي را نشان میدهد، به علاوه مطالعات انجام شده نشان میدهد كه سنبل الطيب زمان شروع خواب را كوتاه میكند. همچنين بي نظمي خواب، زمان بيداري بعد از خواب و بيدار شدن مكرر در طول خواب و كيفيت خواب را اصلاح میكند.
مقدار مصرف: حداكثر ۳ بار در روز
دستور مصرف:
يك يا دو كيسه را در يك فنجان آب جوش قرار داده ۱۰ دقيقه صبر كنيد سپس كيسه را پس از فشردن خارج نموده محتوي فنجان را كه مايعي با بوي مطبوعي میباشد با قند ميل نماييد.جهت خارج شدن كامل مواد موثره میتوان از روش دم كردن روي چراغ استفاده كرد.
عوارض جانبي:
نبايد در موقع حاملگي و شير دهي استفاده شود.
روش تکثیر و کاشت
کشت گاوزبان در دو فصل پائیز و بهار انجام میشود و بهترین روش کاشت بذر در فصل پائیز است. عمق کاشت ۱۲ سانتیمتر و فاصله میان بوتهها ۵۰ ۴۰ سانتیمتر و فاصله میان ردیفها ۶۰۷۰ سانتیمتر است.
میزان مصرف بذر در هر هکتار ۱۰۱۵ کیلوگرم است. عمر مفید بوته گاوزبان ۲ سال و بیشینه عمر آن ۴ سال است. در مناطقی که بارندگی به اندازه کافی و پراکندگی بارش آن مناسب باشد، کشت به صورت دیم صورت میگیرد. اما در مناطق خشک مانند اصفهان نیاز به آبیاری مرتب است. مهمترین آفت این گیاه کرم برگخوار است که بیشترین خسارت خود را در زمان برداشت به گیاه میزند و چون در این زمان مبارزه شیمیایی صلاح نیست، لازم است از مبارزه زیستشناختی استفاده شود .
برداشت فراورده
عمل گل چینی در اوایل خرداد صورت میگیرد و گلهای چیده شده را در کنار مزرعه روی پارچه یا سفرههای پلاستیکی به ارتفاع ۲-۳سانتیمتر پهن میکنند و برای آنکه آفتاب نخورد، روی آن پارچه میاندازند. البته خشک کردن محصول در سایه بهتر بوده و محصول مرغوبتری خواهد داد. بهم زدن گلها حین خشک شدن ضروری است. گل مرغوب گلی است که دارای دم سفید و گلبرگهای بنفش باشد. میزان عملکرد آن حدود ۱۰۰۰۱۱۰۰ کیلوگرم گل تازه است که از این میزان حدوداً ۲۵۰۳۰۰ کیلوگرم گل خشک بدست میآید.




