تاريخ پرچم ايران

نخستين اشاره در تاريخ اساطير ايران به وجود پرچم به قيام كاوه آهنگر و پيش بند چرمي او بر سر چوبي برعليه ضحاك برميگردد.

پس از شكست ضحاك فريدون بر تخت شاهي نشست و او فرمان داد تا پرچم كاوه را با ديباهاي زرد وسرخ وبنفش و گوهر زينت

دهند و بدين سان «درفش كاويان» پديد آمد. درفش كاويان صرفاً افسانه نبوده و به استناد تاريخ تا پيش از حمله اعراب به ايران پرچم ملي و نظامي ايران را درفش كاويان ميگفتند.

به روايت نوشتار تاريخي، درفش كاويان زمان ساسانيان از پوست شير يا پلنگ ساخته شده بود، بدون آنكه نقشي بر روي آن باشد. هر پادشاهي كه به قدرت ميرسيد تعدادي جواهر بر آن مي افزود. به هنگام حمله اعراب به ايران، در جنگي در اطراف نهاوند درفش كاويان به دست آنان افتاد كه آن را نزد عمر بردند و به نوشته فضل الله حسيني قزويني در كتاب المعجم «اميرالمؤمنين سپس بفرمود تا آن گوهرها را برداشتند و آن پوست را سوزانيدند». با فتح ايران به دست اعراب از آنجائي كه علماي اسلام تصويرپردازي و نگارگري را حرام ميدانستند ايرانيان تا دويست سال هيچ پرچمي نداشتند.

نخستين تصوير بر روي پرچم ايران

در سال 355 خورشيدي (976 ميلادي) سلطان محمود غزنوي براي نخستين بار دستور داد نقش يك ماه را بر روي پرچم خود كه رنگ زمينه آن يكسره سياه بود زردوزي كنند. سپس در سال 410 خورشيدي (1031 ميلادي) سلطان مسعود غزنوي به انگيزه دلبستگي به شكار شير دستور داد نقش و نگار يك شير جايگزين ماه بشود.

در زمان خوارزمشاهيان يا سلجوقيان سكه هايي زده شد كه بر روي آن نقش خورشيد بر پشت آمده بود، رسمي كه در مورد پرچمها نيز رعايت گرديد. در مورد علت استفاده از خورشيد دو ديدگاه وجود دارد، يكي اينكه چون شير گذشته از نماد دلاوري و قدرت نشانه ماه مرداد (اسد) هم بوده و خورشيد در ماه مرداد در اوج بلندي و گرماي خود است، به اين ترتيب همبستگي ميان خانه شير (برج اسد) با ميانه تابستان نشان داده ميشود. نظريه ديگر بر تأثير آئين مهرپرستي و ميترائيسم در ايران دلالت دارد و حكايت از آن دارد كه به دليل تقدس خورشيد در ميان ايرانيان كهن خورشيد بر روي سكه ها و پرچم بر پشت شير قرار گرفت.